Oturuş ygtyýarnamasy (Permis de ședere)

Oturuş ygtyýarnamasy (Permis de ședere)

Bu bölüm Rumyniýada ýaşaýan ýa-da ýaşamak isleýän türkmen raýatlary üçin taýýarlandy. Bu ýerde oturuş ygtyýarnamasy bilen bagly iň köp berilýän soraglaryň jogaplaryny we resmi maglumatlary tapyp bilersiňiz.

Resmi çeşmeler

• Esasy kanun: OUG 194/2002 – Rumyniýada daşary ýurtlularyň hukuk ýagdaýyny düzgünleşdirýän kanun.
• Jogapkär edara: IGI (Inspectoratul General pentru Imigrări)
• Resmi web sahypasy: igi.mai.gov.ro
• Onlaýn portal: portaligi.mai.gov.ro

Bellik: Bu bölüm diňe maglumat bermek maksady bilen taýýarlandy. Kanunlar we düzgünler wagtyň geçmegi bilen üýtgäp biler. Möhüm meseleler boýunça ýaşaýan ýeriňizdäki IGI bölümine ýa-da hukuk maslahatçysyna ýüz tutmagyňyzy maslahat berýäris
Meniň oturuş ygtyýarnamam haçan taýýar bolar?

Oturuş ygtyýarnamaňyzy uzaltmak üçin arzany, onuň möhleti gutarmanka iň azyndan 30 gün öň tabşyrmaly.

Adatça, IGI arzany 30 günüň dowamynda seredýär. Eger goşmaça barlag ýa-da resminamalar gerek bolsa, bu möhlet ýene 15 güne çenli uzaldylyp bilner.

Arzaňyzyň haýsy tapgyrdadygyny ýa-da taýýar bolup-bolmandygyny portaligi.mai.gov.ro portalyndaky şahsy hasabyňyz arkaly barlap bilersiňiz.

Resmi çeşmeler

• IGI – https://igi.mai.gov.ro/en/residence-permit/
• https://cezicelegea.ro
• https://ropic.ro/informatii/portalul-igi/
  Ygtyýarnamam ýitdi ýa-da ogurlandy. Näme etmeli?

Eger oturuş ygtyýarnamaňyz ýiten, ogurlanan, zaýalanan ýa-da ýok bolan bolsa, ýaşaýan ýeriňizdäki IGI (Inspectoratul General pentru Imigrări) bölümine ýüz tutup, täzesini almak üçin arza berip bilersiňiz.

Arza bereniňizde, adatça şu resminamalar talap edilýär:

• Pasport (asyl we nusgasy);
• Surat;
• Eger ygtyýarnamaňyz ogurlanan bolsa, mümkin bolsa polisiýanyň beren güwänamasy.

Bellik: Polisiýa ýüz tutmak kanun boýunça hökmany däl. Şeýle-de bolsa, ogurlyk barada güwänama almak maslahat berilýär. Bu resminama täze ygtyýarnama almakda we resminamaňyzyň başga biri tarapyndan bikanun ulanylmagynyň öňüni almakda peýdaly bolup biler.

Üns beriň: Zaýalanan ýa-da möhleti geçen oturuş ygtyýarnamalary IGI tarapyndan ýatyrylýar.

Resmi çeşme

• OUG 194/2002, 90(2)–90(3)-nji maddalar (lege5.ro)
  Iş berijim pasportymy ýa-da oturuş ygtyýarnamamy alyp, yzyna bermeýär. Näme etmeli?

Iş berijiniň siziň pasportyňyzy ýa-da oturuş ygtyýarnamaňyzy (Permis de ședere) saklamaga hukugy ýok.

Rumyniýanyň resmi edaralarynyň maglumatlaryna görä, işgäriň şahsy resminamalaryny saklamak mejbury zähmetiň ýa-da adam söwdasynyň alamatlarynyň biri bolup biler.

Şeýle ýagdaýda nirä ýüz tutup bilersiňiz?

• ANITP (Agenția Națională Împotriva Traficului de Persoane) – eger özüňizi mejbur edilýän ýa-da ekspluatasiýa edilýän hasaplaýan bolsaňyz.
• ITM (Inspectoratul Teritorial de Muncă) – iş beriji zähmet kanunlaryny bozýan bolsa.
• Polisiýa – pasportyňyz ýa-da ygtyýarnamaňyz bikanun saklanylýan bolsa.
• IGI (Inspectoratul General pentru Imigrări) – eger bu ýagdaý sebäpli ygtyýarnamaňyzy wagtynda uzaldyp bilmeseňiz ýa-da maslahat gerek bolsa.

Resminamalaryňyzy nädip yzyna alyp bilersiňiz?

Ilki bilen iş beriji bilen gürleşip, pasportyňyzy ýa-da oturuş ygtyýarnamaňyzy yzyna bermegini haýyş ediň.

Eger ol resminamalaryňyzy yzyna bermese, oňa ýazmaça ýa-da e-poçta arkaly ýüz tutup, resminamalaryňyzy gaýtaryp bermegini talap ediň.

Şondan soň hem resminamalaryňyz yzyna berilmese, ýokarda görkezilen edaralaryň birine resmi şikaýat berip bilersiňiz.

Resmi çeşmeler

• ANITP: anitp.mai.gov.ro
• Ethique Michelin Romania – Işgäriň şahsy resminamalaryny saklamagyň mejbury zähmetiň alamatlarynyň biri bolup bilýändigi baradaky düşündiriş.
  Oturuş ygtyýarnamaňyzyň möhleti gutarýar. Näme etmeli?

Oturuş ygtyýarnamaňyzy uzaltmak üçin arzany möhleti gutarmanka iň azyndan 30 gün öň tabşyrmaly.

Adatça şu resminamalar talap edilýär:

• Daşary ýurt pasporty (asyl nusgasy we göçürmesi);
• Ýaşaýan salgyňyzy tassyklaýan resminama (kärende şertnamasy ýa-da öý eýesidigini tassyklaýan resminama);
• Saglyk ätiýaçlandyrmasy;
• Ýaşaýyş çykdajylaryňyzy üpjün edip bilýändigiňizi görkezýän resminamalar;
• Döwlet pajynyň tölenendigini tassyklaýan resminama;
• Oturuş ygtyýarnamaňyzyň görnüşine görä goşmaça resminamalar (mysal üçin, iş ýa-da okuw bilen bagly resminamalar).

Eger işleýän bolsaňyz

• Iş şertnamaňyz REVISAL ulgamynda hasaba alnan bolmaly.
• Doly iş wagty (full-time) boýunça resmi iş şertnamaňyz hereketde bolmaly.
• Aýlygyňyz kanunda bellenilen talaplara laýyk gelmeli.

Bellik: Talap edilýän resminamalar oturuş ygtyýarnamaňyzyň görnüşine (iş, okuw, maşgala birleşmesi we ş.m.) görä üýtgäp biler.

Goşmaça maglumat we talap edilýän resminamalaryň doly sanawy bilen aşakdaky resmi çeşmelerde tanşyp bilersiňiz.

Resmi çeşmeler

• IGI: igi.mai.gov.ro/informare-privind-conditiile-de-prelungire-a-dreptului-de-sedere-temporara/
• OUG 194/2002 (lege5.ro)
• BCM Group Romania: bcmgroup.in/ro/bloguri/permis-de-sedere
  Oturuş ygtyýarnamaňyzyň möhleti gutardy. Näme etmeli?

Eger oturuş ygtyýarnamaňyzyň möhleti geçip giden bolsa we ony wagtynda uzaltmadyk bolsaňyz, bu Rumyniýada bikanun ýaşaýyş (ședere ilegală) hasap edilýär.

Munuň nähili netijeleri bolup biler?

• Jerime salnyp biler;
• Oturuş ygtyýarnamaňyz ýa-da wizanyňyz ýatyrylyp biler;
• Rumyniýany terk etmek barada resmi karar çykarylyp biler;
• Geljekde Rumyniýa ýa-da beýleki Şengen ýurtlaryna girmegiňize wagtlaýyn çäklendirme girizilip biler.

Näme etmeli?

Mümkin boldugyça tiz wagtda ýaşaýan ýeriňizdäki IGI (Inspectoratul General pentru Imigrări) bölümine ýüz tutuň.

Ýagdaýyňyzy düşündiriň we eger gijä galmagyňyzyň esasly sebäbi bar bolsa, degişli resminamalar bilen subut etmäge synanyşyň.

Bellik: Näçe ir IGI-ä ýüz tutsaňyz, hukuk ýagdaýyňyzy kanunlaşdyrmak mümkinçiligi şonça-da ýokary bolar.

Goşmaça maglumat

Has giňişleýin maglumat üçin resmi çeşmä ýüz tutmagyňyzy maslahat berýäris.

Resmi çeşme

• KPMG Immigration Pocket Guide (Romania) – Düzgün bozulan ýagdaýlarda ýüze çykyp biljek netijeler barada maglumat.
  Talyp oturuş ygtyýarnamasyndan iş oturuş ygtyýarnamasyna geçmek

Eger okuwyňyzy üstünlikli tamamlap, Rumyniýada işlemäge başlamak isleýän bolsaňyz, talyp oturuş ygtyýarnamaňyzy iş oturuş ygtyýarnamasyna üýtgedip bilersiňiz.

Kanuna görä, bu ýagdaýda aýratyn iş rugsatnamasyny (Aviz de muncă) almak talap edilmeýär. Bu talyplar üçin göz öňünde tutulan ýeňillikdir.

Adatça şu resminamalar talap edilýär:

• REVISAL ulgamynda hasaba alnan iş şertnamasy;
• Okuwy tamamlandygyňyzy tassyklaýan resminama (diplom ýa-da gutardyş şahadatnamasy);
• Ýaşaýan salgyňyzy tassyklaýan resminama;
• Saglyk ätiýaçlandyrmasy;
• Ýaşaýyş çykdajylaryňyzy üpjün edip bilýändigiňizi görkezýän resminamalar;
• IGI tarapyndan talap edilýän beýleki resminamalar.

Bellik: Talap edilýän resminamalar üýtgäp biler. Arza tabşyrmazdan ozal resmi IGI web sahypasyndan iň soňky maglumatlary barlamagyňyzy maslahat berýäris.

Resmi çeşme

• Legea 157/2011 – Talyp oturuş ygtyýarnamasyndan iş oturuş ygtyýarnamasyna geçmek baradaky düzgünler.
  Iş oturuş ygtyýarnamasyndan talyp oturuş ygtyýarnamasyna geçmek

Eger Rumyniýada işleýän bolsaňyz we okuwa başlamagy meýilleşdirýän bolsaňyz, iş oturuş ygtyýarnamaňyzy talyp oturuş ygtyýarnamasyna üýtgetmek üçin IGI-e täze arza bermeli bolarsyňyz.

Adatça şu resminamalar talap edilýär:

• Okuw jaýyna kabul edilendigiňizi tassyklaýan resminama;
• Okuw töleginiň tölenendigini tassyklaýan resminama (eger talap edilse);
• Ýaşaýan salgyňyzy tassyklaýan resminama;
• Saglyk ätiýaçlandyrmasy;
• Ýaşaýyş çykdajylaryňyzy üpjün edip bilýändigiňizi görkezýän resminamalar;
• IGI tarapyndan talap edilýän beýleki resminamalar.

Bellik: Oturuş maksady üýtgände, IGI täze oturuş esasyna (bu ýagdaýda — okuw) laýyk gelýändigiňizi gaýtadan barlaýar.

Möhüm

Häzirki wagtda iş oturuş ygtyýarnamasyndan talyp oturuş ygtyýarnamasyna geçmek boýunça resmi resminamalaryň doly sanawy açyk görnüşde görkezilmeýär. Şonuň üçin arza tabşyrmazdan ozal ýaşaýan ýeriňizdäki IGI bölümine ýa-da migrasiýa hukugy boýunça hünärmene ýüz tutmagyňyzy maslahat berýäris.

Resmi çeşme

• OUG 194/2002 – Oturuş maksadyny üýtgetmek baradaky umumy düzgünler.
  Iş berijimi üýtgetmek isleýärin. Oturuş ygtyýarnamamy hem üýtgetmelimi?

Bu, oturuş ygtyýarnamaňyzyň görnüşine baglydyr.

Eger sizde iş oturuş ygtyýarnamasy (Permis de ședere pentru muncă / Permis unic) bar bolsa, iş berijini üýtgetmek üçin köplenç täze resmileşdiriş talap edilýär. Adatça, täze iş beriji gerekli resminamalary taýýarlap, degişli işleri başlamaly bolýar.

Işden çykmazdan ozal nämä üns bermeli?

• Täze iş şertnamaňyzyň REVISAL ulgamynda hasaba alnandygyna göz ýetiriň.
• Täze resmileşdiriş işlerine häzirki oturuş ygtyýarnamaňyzyň möhleti gutarmanka başlaň.
• Şeýlelikde, Rumyniýadaky oturuş hukugyňyzda arakesme bolmaz.

Bellik: Düzgünler oturuş ygtyýarnamaňyzyň görnüşine (mysal üçin, Permis unic, möwsümleýin iş rugsady we beýleki kategoriýalar) görä üýtgäp biler.

Möhüm

Daşary ýurtly işgärler baradaky kanunlar wagtal-wagtal täzelenýär. Şonuň üçin iş berijini üýtgetmezden ozal ýaşaýan ýeriňizdäki IGI (Inspectoratul General pentru Imigrări) bölüminden ýa-da iş berijiňizden häzirki düzgünleri anyklaň.

Resmi çeşme

• OUG 32/2026 – Rumyniýanyň zähmet bazarynda daşary ýurtly işgärleriň işlemegi baradaky düzgünler.

Täze salga göçdüm. Näme etmeli?

Eger Rumyniýada ýaşaýan salgyňyzy üýtgeden bolsaňyz, bu barada IGI (Inspectoratul General pentru Imigrări) edarasy habarly bolmalydyr.

Şonuň üçin täze ýaşaýan ýeriňiz boýunça degişli IGI bölümine ýüz tutmagyňyz maslahat berilýär.

Bellik: Oturuş ygtyýarnamaňyzy uzaldanyňyzda, täze salgyňyzda kanuny ýaşaýandygyňyzy tassyklaýan resminamalar talap edilýär. Şonuň üçin salgyňyzyň üýtgändigini wagtynda habar bermek möhümdir.

Möhüm

Habar bermeli möhleti kanunlara görä üýtgäp biler. Şonuň üçin iň takyk we häzirki maglumat üçin ýaşaýan ýeriňizdäki IGI bölümine ýa-da resmi IGI web sahypasyna ýüz tutmagyňyzy maslahat berýäris.

Resmi çeşme

• IGI (Inspectoratul General pentru Imigrări): https://igi.mai.gov.ro
  Oturuş ygtyýarnamamda ýalňyşlyk bar. Näme etmeli?

Eger oturuş ygtyýarnamaňyzda adyňyzda, familiýaňyzda, doglan senäňizde ýa-da beýleki şahsy maglumatlarda ýalňyşlyk bar bolsa, ony düzetmek üçin ýaşaýan ýeriňizdäki IGI (Inspectoratul General pentru Imigrări) bölümine ýüz tutuň.

Arza bereniňizde, dogry maglumatlary tassyklaýan resminamalary (mysal üçin, pasport ýa-da beýleki resmi resminamalar) görkezmeli bolarsyňyz.

Bellik: Bu ýagdaý ýiten ýa-da ogurlanan ygtyýarnamany dikeltmekden tapawutlanýar we aýratyn tertip boýunça resmileşdirilýär.

Möhüm

Ýalňyşlygy düzetmek üçin talap edilýän resminamalar ýagdaýyňyza görä üýtgäp biler. Şonuň üçin arza tabşyrmazdan ozal ýaşaýan ýeriňizdäki IGI bölüminden ýa-da resmi IGI web sahypasyndan iň soňky maglumatlary anyklamagyňyzy maslahat berýäris.

Resmi çeşmeler

• IGI (Inspectoratul General pentru Imigrări): igi.mai.gov.ro
• IGI Portal: portaligi.mai.gov.ro
  Birnäçe aý Rumyniýadan gitmek isleýärin. Oturuş ygtyýarnamama täsir edermi?

Eger oturuş ygtyýarnamaňyz henizem güýjünde bolsa, adatça Rumyniýadan çykyp, soňra ýene-de yzyna dolanyp bilersiňiz.

Bellik: Ýurduň daşynda uzak wagt galmak käbir ýagdaýlarda oturuş hukugyňyza täsir edip biler.

Eger hemişelik oturuş hukugyňyz (uzak möhletli ýaşaýyş hukugy) bar bolsa

• 5 ýyllyk yzygiderli ýaşaýyş möhletini hasaplanda, bir gezekde 6 aýdan köp daşary ýurtda bolmazlyk maslahat berilýär.
• Şeýle hem, şol 5 ýylyň dowamynda daşary ýurtda bolan wagtyňyz jemi 10 aýdan geçmeli däldir.
• Eger eýýäm hemişelik oturuş hukugyňyz bar bolsa we Rumyniýadan 12 aýdan köp üznüksiz daşarda galsaňyz, bu hukuk ýatyrylyp bilner.

Möhüm

Eger Rumyniýadan birnäçe aý gitmegi meýilleşdirýän bolsaňyz we munuň oturuş ygtyýarnamaňyza täsir edip-etmejekdigine ynamyňyz ýok bolsa, öňünden IGI (Inspectoratul General pentru Imigrări) bilen habarlaşyp, öz ýagdaýyňyz boýunça maslahat almagyňyz maslahat berilýär.

Resmi çeşmeler

• IGI: igi.mai.gov.ro/en/long-term-residence-in-romania/
• OUG 194/2002, 25(3)-nji madda
• KPMG Immigration Pocket Guide (Romania)
  Rumyn oturuş ygtyýarnamasy bilen Şengen ýurtlaryna syýahat edip bolýarmy?

Hawa. Rumyn oturuş ygtyýarnamasy (Permis de ședere) bilen Şengen zolagyna girip, syýahat edip bilersiňiz.

Näçe wagt galyp bolýar?

Beýleki Şengen ýurtlarynda islendik 180 günüň dowamynda iň köp 90 gün galyp bilersiňiz.

Möhüm maglumat

• 2024-nji ýylyň 31-nji martyndan bäri Rumyniýa Şengen zolagynyň agzasydyr.
• Rumyniýada bolan wagtyňyz hem Şengeniň 90/180 gün düzgünine goşulýar.
• Şonuň üçin beýleki Şengen ýurtlarynda näçe gün galyp biljekdigiňizi öňünden hasaplamagyňyz möhümdir.

Üns beriň

Rumyn oturuş ygtyýarnamasynyň bolmagy başga bir Şengen ýurduna girmegiňizi awtomatiki kepillendirmeýär.

Serhet gullugy sizden:

• syýahatyň maksadyny düşündirmegi,
• myhmanhana bronuny ýa-da çakylygy,
• ýeterlik maliýe serişdeleriniň bardygyny,
• gaýdyp gitjekdigiňizi tassyklaýan maglumatlary

sorap biler. Eger giriş şertleri ýerine ýetirilmese, ýurda girmäge rugsat berilmän biler.

Resmi çeşmeler

• MAE (Ministrul Afacerilor Externe): mae.ro/node/26966
• Poliția de Frontieră Română: politiadefrontiera.ro
• MAE: mae.ro/node/1470

Rumyn oturuş ygtyýarnamasy bilen Germaniýada ýa-da başga Şengen ýurdunda işläp bolýarmy?

Ýok.

Eger sizde Rumyniýa tarapyndan berlen oturuş ygtyýarnamasy (Permis de ședere) bar bolsa, ol size diňe Rumyniýada işlemäge we ýaşamaga hukuk berýär.

Rumyn oturuş ygtyýarnamasy bilen Germaniýada, Fransiýada, Italiýada, Niderlandlarda ýa-da başga Şengen ýurtlarynda işlemek kanuny däldir.

Onda näme edip bolýar?

Rumyn oturuş ygtyýarnamasy bilen beýleki Şengen ýurtlaryna:

• syýahat etmek;
• dynç almak;
• dostlaryňyza ýa-da garyndaşlaryňyza myhmançylyga gitmek;
• iş duşuşyklaryna ýa-da konferensiýalara gatnaşmak

mümkindir.

Emma şol ýurtlarda işlemek üçin şol döwletiň öz tarapyndan berlen degişli iş rugsady ýa-da oturuş ygtyýarnamasy gerek bolýar.

Eger kanunsyz işleseňiz näme bolup biler?

• Jerime salnyp biler;
• Işden çykarylyp bilersiňiz;
• Ýurtdan çykarylmagyňyz (deportasiýa) mümkin;
• Geljekde Şengen ýurtlaryna girmegiňize wagtlaýyn gadagançylyk girizilip biler.

Möhüm: Rumyn oturuş ygtyýarnamasy Şengen ýurtlaryna syýahat etmäge mümkinçilik berýär, ýöne başga ýurtda işlemäge hukuk bermeýär.

Resmi çeşmeler

• European Commission – Şengen zolagynda gysga möhletli syýahat düzgünleri.
• IGI (Inspectoratul General pentru Imigrări) – Rumyniýada daşary ýurtlularyň oturuş we işlemek düzgünleri

16. Oturuş ygtyýarnamasy maňa nähili hukuklary berýär?

Oturuş ygtyýarnamaňyz, onuň görnüşine (iş, okuw, maşgala birleşmesi ýa-da hemişelik ýaşaýyş) baglylykda, size dürli hukuklary berýär.

Adatça şu hukuklardan peýdalanyp bilersiňiz:

• Ygtyýarnamaňyzda görkezilen maksada laýyklykda Rumyniýada kanuny ýaşamak.
• Işlemek (eger sizde iş oturuş ygtyýarnamasy bar bolsa).
• Okamak (eger sizde talyp oturuş ygtyýarnamasy bar bolsa ýa-da kanun rugsat berýän bolsa).
• Rumyniýadaky banklaryň köpüsinde bank hasaby açmak.
• Kanunda göz öňünde tutulan şertlere laýyklykda saglygy goraýyş we sosial gorag hyzmatlaryndan peýdalanmak.
• Oturuş ygtyýarnamaňyz henizem güýjünde bolsa, Şengen ýurtlaryna 90/180 gün düzgünine laýyklykda gysga möhletli syýahat etmek.

Möhüm: Her bir oturuş ygtyýarnamasynyň berýän hukuklary tapawutlanýar. Mysal üçin, talyp, iş, maşgala birleşmesi we hemişelik oturuş ygtyýarnamalarynyň düzgünleri biri-birinden tapawutlanýar. Şonuň üçin öz ygtyýarnamaňyzyň şertlerini hemişe anyklaň.

Ýatda saklaň

Käwagt daşary ýurtlylar özlerini ýerli raýatlardan pes hasaplaýarlar. Emma beýle pikir etmäň.

Eger kanun size belli bir hukuklary berýän bolsa, şol hukuklardan peýdalanmaga doly hukugyňyz bar.

Öz hukuklaryňyzy biliň, olary hormatlaň we zerur bolan ýagdaýynda öz hukuklaryňyzy goramakdan çekinmäň.

Özüňize ynanyň. Hukuklaryňyzy bilmek we goramak Rumyniýada has ynamly we howpsuz ýaşamaga kömek eder.

Resmi çeşmeler

• OUG 194/2002, 25(4)-nji madda.
• IGI (Inspectoratul General pentru Imigrări): igi.mai.gov.ro
  Başga bir adamyň oturuş ygtyýarnamasyny tapdym. Näme etmeli?

Eger başga bir adama degişli oturuş ygtyýarnamasyny (Permis de ședere) tapsaňyz, ony özüňizde saklamaň ýa-da ulanmaň.

Iň dogry hereket:

• Ony iň ýakyn polisiýa bölümine tabşyryň; ýa-da
• Ýaşaýan ýeriňizdäki IGI (Inspectoratul General pentru Imigrări) bölümine tabşyryň.

Şeýlelikde, resminama hakyky eýesine gaýtarylyp bilner ýa-da zerur bolsa ýatyrylyp, täzesi resmileşdiriler.

Bellik: Bu ýagdaý boýunça aýratyn düzgün açyk görkezilmeýär. Ýokardaky maslahat Rumyniýada tapylan resmi şahsyýet resminamalary bilen baglanyşykly umumy tertibe esaslanýar.

Maslahat

Başga birine degişli resmi resminamany özüňizde uzak wagt saklamazlyk we mümkin boldugyça tiz wagtda degişli edaralara tabşyrmak maslahat berilýär